Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) Başuzmanı İsa Karakaş, Türkiye Gazetesi’ndeki köşesinde iş kazası ve meslek hastalığı sigortası kapsamında sağlanan sürekli iş göremezlik gelirine ilişkin çok kritik değerlendirmelerde bulundu.
Birçok çalışanın farkında olmadığı haklara değinen Karakaş, bu imkandan çalışan emeklilerin de yararlanabileceğini belirtti.
Sürekli iş göremezlik ödeneğinin bir bağış değil, sigortalı çalışmanın doğrudan bir sonucu olduğunu vurgulayan Karakaş, bu geliri almanın sanılandan çok daha kolay olduğunu ifade etti.
Maaş bağlanması için yaş, prim ödeme gün sayısı veya sigortalılık süresi gibi şartların aranmadığını belirten Karakaş, işlemlerin hızlandırıldığını şu sözlerle aktardı:
“Eskiden denetim raporları beklenirdi. Artık usul değişti. Sağlık kurulu kararı çıkar çıkmaz, teftiş nihayete ermeden gelir bağlanır. Eğer müfettiş veya denetmen raporu sonradan bir usulsüzlük ya da kasıt tespit ederse, rücu işlemleri devreye girer.”
Karakaş, sürekli iş göremezlik maaşı alınabilmesi için en belirleyici unsurun meslekte kazanma gücü kaybı olduğunu işaret etti.
SGK Sağlık Kurulu tarafından yapılacak tespitte, işçinin bedenindeki kalıcı hasar oranının en az yüzde 10 olması gerektiğinin altını çizen uzman, bu oranın alt sınır olduğunu, kayıp oranı yükseldikçe bağlanacak maaşın da aynı ölçüde artacağını belirtti.
İş kazası veya meslek hastalığı sigortasının sadece sigortalıyı değil, ailesini de koruma altına aldığını söyleyen İsa Karakaş, sağlanan diğer önemli yardımları şöyle sıraladı:
Sigortalıya bağlanan sürekli iş göremezlik geliri (maaşı),
Vefat durumunda geride kalan aileye uzanan ölüm geliri (aylığı),
Evlenecek kız çocuklarına verilen çeyiz yardımı (evlenme ödeneği),
Son yolculukta sunulan cenaze ödeneği.
Maaş hakkından yararlanmak isteyen kişilerin işi bırakma, dükkanı kapatma veya devretme gibi bir zorunluluğu bulunmuyor. Sigortalılar hem çalışmaya devam edip hem de bu geliri e-Devlet, posta veya elden dilekçe vererek alabiliyor.
Ancak Karakaş, Bağ-Kur (4/1-b) kapsamındaki sigortalılar için önemli bir istisnayı hatırlattı: Bağ-Kur’luların bu gelire hak kazanabilmesi için prim ve genel sağlık sigortası (GSS) dahil olmak üzere hiçbir borcunun bulunmaması gerekiyor.
Bağlanacak maaşın tamamen yüksek kazançla doğru orantılı olduğunu belirten SGK Başuzmanı, hesaplama yöntemlerini üç farklı senaryoya göre açıkladı:
İş kazasından önceki 12 ay içindeki, çalışılan son 3 ayın prime esas kazançlar toplamı, o dönemdeki prim ödeme gün sayısına bölünerek hesaplanıyor.
12 ay hiç çalışmamış olup işe girdiği ay içinde kaza geçirenlerin geliri; işe giriş ile kaza tarihi arasındaki kazancın çalışılan gün sayısına bölünmesiyle bulunuyor.
İşe başladığı ilk gün iş kazası geçiren talihsiz işçiler için ise aynı veya emsal işte çalışan benzer bir sigortalının günlük kazancı esas alınıyor. Karakaş, “Kimse sahipsiz bırakılmaz. İlk gün kazaya maruz kalan, hiç primi olmasa da gelir bağlanır” diyerek sistemin güvencesine dikkat çekti.
“Hukuk, adalet üzere kaimdir” diyen Karakaş, müfettiş tahkikatı neticesinde yaşanan olayın iş kazası veya meslek hastalığı olmadığının ortaya çıkması durumunda, bağlanan gelirin başlangıç tarihi itibarıyla derhal kesileceğini ve ödenen tüm meblağların kanun gereği faiziyle birlikte geri tahsil edileceğini de sözlerine ekledi.
