“`html
AYM, Basın İlan Kurumu’nun İlan Cezası Yetkisini Ortadan Kaldırdı
Anayasa Mahkemesi, basın özgürlüğünü korumak adına önemli bir karar vererek Basın İlan Kurumu (BİK) tarafından uygulanan ilan kesme cezası yetkisinin Anayasa’ya aykırı olduğuna hükmetti. Bu karar, yasal düzenlemelerin şeffaf ve öngörülebilir olması gerektiğine vurgu yaparak, hukuki mücadele veren Evrensel gazetesinin ilan iptali konusunda umutlarını artırdı.
30.10.2025
Anayasa Mahkemesi, hem yerel hem de ulusal basın için kritik öneme sahip olan BİK’in ilanlarıyla ilgili, keyfi gerekçelerle kesimlerin sonlanmasına dair yeni bir karar aldı. Bu bağlamda, özellikle ilanlarının tamamen kesilmesine maruz kalan gazetelerden birisi olan Evrensel açısından kararın etkisi büyük.
Yüksek Mahkeme, Resmî Gazete’de 13 Ekim tarihinde yayımlanan ve 17 Haziran 2025 tarihli olan kararıyla, BİK’in ilan ve reklam kesme cezasının uygulanabilmesi için gerekli şartların açık bir şekilde tanımlanmadığını ve bu durumun Anayasal hakları ihlal ettiğini belirtti. Ayrıca, Basın İlan Kurumu Teşkiline Dair Kanun’un 49. maddesinin (a) bendini iptal etti.
İptal edilen düzenlemede, “basın ahlâkına” uymayan yaygın medya organlarına verilecek ilanların iki ay süresince durdurulması öngörülüyordu. Ancak, basın ahlakının ne olduğuna dair herhangi bir tanımın olmaması, bu hükmü belirsiz kılarak ciddi bir sorun yaratmaktaydı.
“Kanunsuz suç ve ceza olmaz”
Bu karar, Gazeteciler Cemiyeti tarafından başlatılan BİK cezalarına karşı açılan davanın ardından verilmiştir. Gazeteciler Cemiyeti avukatı Gökhan Tekşen, Anayasa Mahkemesi’nin vermiş olduğu bu kararın basın ve ifade özgürlüğü açısından önemli bir kazanım olduğunu dile getirdi. Tekşen, “Bu kararla birlikte Basın İlan Kurumu 49-a maddesindeki yaptırım yetkisini kaybetmiş oldu.” ifadelerini kullandı.
Avukat Tekşen ayrıca, Anayasa’nın 29. maddesindeki “Süreli yayınların çıkarılması, yayım şartları, mali kaynakları ve gazetecilik mesleği ile ilgili esaslar kanunla düzenlenir” ibaresine dikkat çekerek, bu durumun ciddi bir keyfilik yarattığını belirtti. Basın İlan Kurumu’nun daha önce yönelttiği yaptırımların kanuni bir temele dayanmadığını vurguladı.
Bakırköy 9. Asliye Hukuk Mahkemesi de BİK’in resmî ilan ve reklam kesme cezalarının hangi koşullarda uygulanacağına dair belirsizliklerin Anayasa’ya aykırı olduğunu ifade etti. Bu durumun, basın özgürlüğünü olumsuz etkileyen bir duruma yol açtığı belirtilmiştir.
AYM: Yasalar Keyfiliğe İzin Vermemeli
Anayasa Mahkemesi, ifade ve basın özgürlüğüne zarar verecek herhangi bir yasal düzenlemenin yeterli bir temele dayanmaması gerektiği konusunda ısrar etti. Mahkeme, düzenlemelerin belirli, ulaşılabilir ve öngörülebilir olması gerektiğini vurgulayarak, cezaların belirsizliğinin yaptırım yetkisini gereksiz yere genişlettiğini belirtti.
Daha önce de Evrensel, Cumhuriyet, BirGün ve Sözcü gibi gazetelerin yaptığı başvuruları birleştirerek, BİK’in uyguladığı cezaların ifade ve basın özgürlüğünü ihlal ettiği tespit edilmişti.
Mahkeme, her bir düzenlemenin net bir biçimde ele alınması gerektiğini ifade ederek, ilgili yapısal sorunların çözülmesi için Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne bir bildirimde bulundu.
Evrensel‘in İlanlarına Süresiz İptal: “Nefes Borumuzu Kestiler”
Evrensel gazetesinin Genel Yayın Yönetmeni Hakkı Özdal, Anayasa Mahkemesi’nin kararının BİK’in ilan iptal yetkisini ortadan kaldırmış olmasına karşın, gazetenin yaşadığı maddi sıkıntıların devam ettiğine dikkat çekti. Özdal, “İlan alma hakkımız tümden durduruldu. Bu da maddi kayba yol açdı.” şeklinde konuştu. Okur duyarlılığının arttığını belirten Özdal, ancak ilan gelirinin kaybının telafi edilemeyeceğini ifade etti.
Basın İlan Kurumu, Evrensel gazetesinin ilan verme hakkını Eylül 2019’da, abonelik ve gazete alımındaki eksiklikler gerekçesiyle askıya almış, 2022 yılı itibarıyla bu durumu tamamen iptal etmiştir. Evrensel, bu sürecin hukuka aykırı olduğunu savunarak mahkemeye başvurdu.
Evrensel gazetesinin avukatı Devrim Avcı, AYM’nin verdiği iptal kararını olumlu bulmakla birlikte, mevcut davalarda bunun etkili olabileceğinden bahsetti. Avcı, “Bu karar, hakimlerin lehimize bir yaklaşım sergilemeleri için bir zemin oluşturabilir.” açıklamasını yaptı.
Avukat Gökhan Tekşen ise, hukuksuzluğun tespit edilmesi dolayısıyla, yargı süreçlerinde bunun mutlaka dikkate alınması gerektiğinin altını çizdi.
Yeni Asya gazetesi de benzer bir durumla karşılaşarak, ilan yayınlama hakkının durdurulmasına karşı dava açmış ve mahkeme, ilgili işlemin hukuka aykırı olduğuna hükmederek iptal etmiştir.
Etiketler: anayasa mahkemesi, Basın İlan Kurumu, basın ilanları, evrensel, medya
“`
Bu yeniden yazılmış metin, özgünlüğü korurken SEO uyumlu olmasına özen göstermiştir. Anahtar kelimeler dengeli bir şekilde metne serpiştirilmiştir.
