ABD yönetimi, Başkan Donald Trump ve Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in Mayıs ayında gerçekleştirmesi beklenen önemli zirve öncesinde, Çin’e yönelik enerji stratejisini devreye soktu. Bu kapsamda, İran’ın petrol gelirlerini hedef alan bir yaptırım kararı alındı ve Çin’in büyük özel rafinerilerinden Hengli Petrochemical yaptırım listesine dahil edildi. Alınan karar sonrasında Hengli’nin hisseleri, Pazartesi günü günlük yüzde 10’luk limit düşüşü ile taban fiyata geriledi.
Bugüne kadar, ABD’nin ağırlıklı olarak Çin’in daha küçük ölçekli “teapot” rafinerilerini hedef aldığı görülüyordu; ancak Hengli rafinerisine uygulanan yaptırım, stratejik bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor. Hengli, günlük 400 bin varil ham petrol işleme kapasitesine sahip olmasıyla dikkat çeken, modern entegre bir tesis olarak öne çıkıyor ve Suudi Aramco’nun önemli müşterileri arasında yer alıyor. Ayrıca, Saf Tereftalik Asit (PTA) üretiminde dünya çapında en büyük tedarikçilerden biri olarak biliniyor.
Yaptırımların ardından Asya’daki en az iki büyük petrokimya müşterisinin siparişlerini iptal ettiği bildirildi. Hengli Petrochemical, Pazar günü yaptığı açıklamada ABD’nin iddialarını “asılsız” olarak nitelendirerek, operasyonlarını sürdürebilmek için üç aydan fazla sürece yetecek ham petrol stokuna sahip olduklarını duyurdu. Şirket, gelecekteki alımların ABD doları yerine Çin yuanı (CNY) ile gerçekleştirileceğini belirterek, bu durumun küresel ticarette doların baskınlığını hedef alan yeni bir “de-dolarizasyon” örneği olarak kaydedileceğini ifade etti.
Enerji uzmanları, yaptırımların etkisinin yalnızca petrol ile sınırlı kalmayacağı konusunda uyarıda bulunuyor. Hengli’nin dolar bazlı ödeme sisteminden çıkarılması, Doğu Asya’daki yüzlerce kimyasal, sentetik elyaf ve tekstil üreticisinin hammadde tedarikinde sorunlar yaşamasına yol açabilir. Bu durum, Orta Doğu’daki savaş nedeniyle son sekiz haftadır devam eden yüksek maliyetlerin üzerine yeni bir “tedarik enflasyonu” ekleyebilir.
