Son yıllarda beslenme alışkanlıklarının hızlı bir şekilde değişmesiyle birlikte bitki bazlı süt alternatifleri, sadece veganların değil, sağlıklı yaşamı benimseyenlerin ve laktoz intoleransı yaşayanların da en çok tercih ettiği ürünler arasında yer alıyor. Ancak marketlerde yulaf, soya, badem ve bezelye sütü gibi çeşitli seçenekler arasından doğru olanını seçmek her zaman kolay olmuyor. The Vegan Chef School’un şefi ve kurucusu Day Radley, bu konuda dikkatli olunması gerektiğini vurgulayarak, “Aynı malzemeyi kullanan markalar arasında ciddi farklılıklar olabilir. Etiket okumak bu noktada çok önemlidir” diyor. Uluslararası gıda bilimcileri ve beslenme uzmanları tarafından hazırlanan rehber, bitkisel sütlerin hangi faydaları sunduğunu ve dikkat edilmesi gereken noktaları ortaya koyuyor:
**Protein açısından en iyi seçenekler:** Soya veya bezelye
**Kahve için ideal tercih:** Yulaf
**İklim dostu seçenekler:** Soya, yulaf veya bezelye
**En düşük kalorili seçenek:** Badem
**Beş yaş altındaki çocuklar için önerilmeyen:** Pirinç
**ETİKETTE DİKKAT EDİLMESİ GEREKENLER**
Beslenme Uzmanı Charlotte Radcliffe, inek sütünün zengin kalsiyum ve protein kaynağı olduğunu hatırlatarak, bitkisel süt tercih edenlerin besin eksikliği yaşamamaları için kalsiyum, B12 vitamini ve iyot ile zenginleştirilmiş ürünleri seçmelerini öneriyor. Radcliffe, “Eğer inek sütüne en yakın besin değerine sahip bir alternatif arıyorsanız, soya ve bezelye sütlerine yönelmelisiniz” diyor.
**”ULTRA İŞLENMİŞ” ÜRÜNLER SORUN MU?**
Tüketicilerin sıkça sorduğu “Bitkisel sütler yapay veya işlenmiş gıda mı?” sorusuna Leeds Üniversitesi Gıda Bilimi ve Beslenme Fakültesi’nden Prof. Janet Cade yanıt veriyor. Cade, piyasada bulunan bitkisel sütlerin %90’ından fazlasının aroma, stabilizatör veya koruyucu içerdiğini belirterek, bu durumun sağlık açısından bir sorun oluşturmadığını, hatta inek sütünün dokusunu yakalamak ve raf ömrünü uzatmak için gerekli olduğunu ifade ediyor.
**POPÜLER BİTKİSEL SÜTLERİN ÖZELLİKLERİ**
1. **Soya Sütü:** Yüksek protein içeriği ile inek sütüne en yakın alternatiftir. Doymuş yağ oranı düşüktür, sağlıklı doymamış yağ oranı yüksektir. Uzmanlar, soyanın Amazon ormanlarına zarar verdiği iddialarına karşı, küresel soya üretiminin %77’sinin hayvan yemi için kullanıldığını, insanların tükettiği ürünlerin yalnızca %7’lik bir paya sahip olduğunu belirtiyor.
2. **Yulaf Sütü:** Baristaların tercihi olan bu süt, yüksek kremsi yapısıyla dikkat çeker. Ancak protein oranı düşüktür ve diğer alternatiflere göre daha fazla kalori içerir. Çevresel ayak izi ise oldukça düşüktür.
3. **Badem Sütü:** Düşük kalori arayanlar için mükemmel bir seçenektir. Kalori ve doymuş yağ oranı düşük olsa da, protein içeriği zayıftır. Badem ağaçlarının diğer yemişlere oranla daha fazla su tükettiği unutulmamalıdır.
4. **Pirinç Sütü:** Beş yaş altındaki çocuklar için önerilmeyen bir alternatiftir. Protein oranı düşüktür ve pirinç, su tüketimi ve sera gazı salınımı açısından en yüksek bitkisel seçeneklerden biridir.
5. **Bezelye Sütü:** Alerjisi olanlar için ideal bir seçenek olan bezelye sütü, inek sütü ile eşit miktarda protein içerir. Su ihtiyacı azdır ve en düşük sera gazı emisyonuna sahiptir.
Sağlıklı bir yaşam için bitkisel süt seçerken bu bilgileri göz önünde bulundurmak, en uygun seçeneği bulmanıza yardımcı olacaktır.
